Η στοματική υγεία των παιδιών και των εφήβων αποτελεί βασικό παράγοντα της γενικής υγείας και της ποιότητας ζωής, με την πρόληψη να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στον έλεγχο των νόσων του στόματος. Οι γενικοί οδοντί- ατροι, ως επαγγελματίες πρώτης γραμμής, έχουν καθοριστική ευθύνη στην εκπαίδευση παιδιών και γονέων και στη διαμόρφωση σωστής συμπεριφοράς στοματικής υγιεινής από νεαρή ηλικία. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σχετικά με τις γνώσεις, στάσεις και την πρακτική εφαρμογή των γενικών οδοντιάτρων σε θέματα πρόληψης και στοματικής υγιεινής παιδιών και εφήβων. Πραγματοποιήθηκε ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας στις βάσεις PubMed και Google Scholar. Η ανασκόπηση εστιάζει σε βασικές συμπερι- φορικές παραμέτρους του βουρτσίσματος (συχνότητα, συνέπεια, διάρκεια, τεχνική), στα μέσα στοματικής υγιεινής (φθοριούχος οδοντόπαστα, στοματικά διαλύματα, οδοντόβουρτσα, οδοντικό νήμα) και στον ρόλο της διατροφής στην εμφάνιση και εξέλιξη της τερηδόνας. Τα διαθέσιμα δεδομένα από χώρες της Ευρώπης και της Ασίας δείχνουν ότι, παρόλο που οι γενικοί οδοντίατροι αναγνωρίζουν τη σημασία της πρόληψης, τα προληπτικά μηνύματα που μεταφέρονται προς τα παιδιά και τους γονείς συχνά παραμένουν γενικευμένα και ανομοιογενή, χωρίς επαρκή εξει- δίκευση στις επιμέρους παραμέτρους που καθορίζουν την αποτελεσματικότητα της στοματικής υγιεινής. Οι τομείς στους οποίους καταγράφονται σημαντικά κενά αφορούν την κατάλληλη συγκέντρωση φθορίου στην οδοντόπαστα, τη διάρκεια και τεχνική του βουρτσίσματος, τη χρήση συμπληρωματικών μέσων στοματικής υγιεινής και τη συχνό- τητα κατανάλωσης ζάχαρης. Η απουσία σαφών οδηγιών περιορίζει τη δυνατότητα ενσωμάτωσης των συστάσεων σε σταθερή καθημερινή ρουτίνα. Συμπερασματικά, αναδεικνύεται η ανάγκη μετάβασης από γενικόλογες συστάσεις σε σαφείς, τεκμηριωμένες και εξατομικευμένες οδηγίες, ώστε να ενισχυθεί η συμμόρφωση των οικογενειών και να προαχθεί ουσιαστικά η στοματική υγεία παιδιών και εφήβων.

Η παρούσα αφηγηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση στοχεύει να διερευνήσει τη διαθέσιμη βιβλιογραφία σχετικά με τις στάσεις, τις γνώσεις και τις πρακτικές των γονέων αναφορικά με την εφαρμογή της στοματικής υγιεινής στα παιδιά και τους εφήβους, καθώς και τους παράγοντες που δυσχεραίνουν τη συμμόρφωση στις προτεινόμενες οδη- γίες πρόληψης. Πραγματοποιήθηκε ανασκόπηση της βιβλιογραφίας στις βάσεις δεδομένων PubMed και Google Scholar με έμφαση στις στάσεις και πεποιθήσεις των γονέων, το επίπεδο ενημέρωσής τους, καθώς και τη σχέση αυτών με την καθημερινή εφαρμογή μέτρων στοματικής υγιεινής στα παιδιά τους. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι, παρότι οι γονείς αναγνωρίζουν τη σημασία της στοματικής υγείας, παραμένουν κενά γνώσης σε κρίσιμες παρα- μέτρους, όπως η σωστή χρήση φθοριούχας οδοντόκρεμας, η διάρκεια και η τεχνική βουρτσίσματος. Η χρήση συμπληρωματικών μέσων όπως το οδοντικό νήμα και το στοματικό διάλυμα είναι περιορισμένη, ενώ συμπεριφορές όπως το εκτεταμένο ξέπλυμα μετά το βούρτσισμα ενδέχεται να μειώνουν το προληπτικό όφελος του φθορίου. Τέλος, παρατηρείται συχνή κατανάλωση ζαχαρούχων σνακ μεταξύ των γευμάτων, γεγονός που αντανακλά απόκλιση από τις προτεινόμενες συστάσεις περιορισμού της ζάχαρης. Άλλωστε, το μορφωτικό και κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, καθώς και εμπόδια όπως η έλλειψη χρόνου και η δυσκολία συνεργασίας των παιδιών, επηρεάζουν ουσιαστικά τη συμμόρφωση στις προβλεπόμενες οδηγίες. Η αποτελεσματική πρόληψη των νοσημάτων του στόματος στην παιδική ηλικία προϋποθέτει όχι μόνο την ύπαρξη επιστημονικών οδηγιών, αλλά και την ενίσχυση των γνώσεων και στάσεων των γονέων. Η στοχευμένη εκπαίδευση και η υποστήριξη των οικογενειών, ιδιαίτερα σε κοινωνικά ευάλωτες ομά- δες, μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της φροντίδας του στόματος των παιδιών.

Σκοπός: Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η ανασκόπηση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας σχετικά με την χρήση του πρωτοξειδίου του αζώτου, σε παιδιά με νευροαναπτυξιακές διαταραχές για παροχή οδοντιατρικής θεραπείας και η καταγραφή των ανεπιθύμητων ενεργειών στον πληθυσμό αυτό. Υλικό & Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε ανα- ζήτηση της βιβλιογραφίας στις βάσεις δεδομένων MEDLINE/PubMed, Scopus, Cochrane, Google Scholar, στην αγγλική γλώσσα από το 1987 μέχρι σήμερα. Αναζητήθηκαν βιβλιογραφικές ανασκοπήσεις, συστηματικές ανα- σκοπήσεις, μετα-αναλύσεις, μελέτες και κλινικές δοκιμές με λέξεις κλειδιά: “nitrous oxide”, “conscious sedation”, “neurodevelopmental disorders”, “autism”, “ADHD”. Αποτελέσματα: Σύμφωνα με την βιβλιογραφία η χρήση του πρωτοξειδίου του αζώτου για αγχόλυση αλλά και αναλγησία είναι αρκετά αποτελεσματική σε παιδιά με νευροανα- πτυξιακές διαταραχές. Σε παιδιά με διαταραχή αυτιστικού φάσματος εμφανίζεται αποτελεσματική και περισσότερο όταν χρησιμοποιείται με συγχορήγηση βενζοδιαζεπινών. Σε παιδιά με ΔΕΠΥ η ενσυνείδητη καταστολή με πρωτο- ξείδιο του αζώτου είναι η πιο συχνή μέθοδος καταστολής με αυξημένη αποτελεσματικότητα. Χαρακτηρίζεται ακόμη αποτελεσματική και σε ασθενείς με κινητικές διαταραχές, αφού μειώνει τον μυϊκό τόνο και περιορίζει τις ανεξέλε- γκτες κινήσεις, με ιδιαίτερη προσοχή όμως στην διαταραχή Tourette, όπου φαίνεται να αυξάνει τα χαρακτηριστικά τικ. Τέλος σε παιδιά με νοητική αναπηρία είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό, χωρίς την χορήγηση άλλων φαρμά- κων, με τις ανεπιθύμητες ενέργειες (ναυτία, έμετος) να είναι ήπιες και να εμφανίζονται σε πολύ χαμηλό ποσοστό. Συμπεράσματα: Το πρωτοξείδιο του αζώτου αποτελεί ένα ασφαλές, αποτελεσματικό και χρήσιμο εργαλείο στην οδοντιατρική αντιμετώπιση παιδιών με νευροαναπτυξιακές διαταραχές, με ελάχιστες παρενέργειες. Παρόλα αυτά χρειάζονται περισσότερες μελέτες για την τεκμηρίωση της αποτελεσματικότητάς του στον συγκεκριμένο πληθυσμό.

Τα άτομα με Διαταραχή Φάσματος Αυτισμού (ΔΦΑ) αντιμετωπίζουν προβλήματα και προκλήσεις που αφορούν στη στοματική τους υγεία, τα οποία σε κάποιες περιπτώσεις είναι παρόμοια με εκείνα συνομηλίκων ατόμων τυπικής ανά- πτυξης, ενώ σε άλλες διαφέρουν και επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα από τη ΔΦΑ. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σχετικά με την συσχέτιση των θεμάτων που αφορούν τη στοματική υγεία με τη ΔΦΑ ώστε να δοθεί μια ολοκληρωμένη περιγραφή τους και να καθοριστεί η τεκμηρίωση της συσχέτιση αυτής, σε σχέση με άτομα τυπικής ανάπτυξης. Αναζητήθηκαν σε βάσεις δεδομένων PUBMED, Google Scholar και Cochrane συστηματικές ανασκοπήσεις και κλινικές μελέτες που είχαν ομάδα ελέγχου με άτομα τυπικής ανάπτυξης. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα άτομα με ΔΦΑ παρουσιάζουν αυξημένο επιπολασμό τερηδόνας, περιοδοντικής νόσου, παραλειτουργικών έξεων, οδοντικών τραυματισμών και ορθοδοντικών ανωμαλιών και χειρότερη στοματική υγιεινή σε σχέση με νευροτυπικούς συνομηλίκους. Η εφαρμογή σωστής στοματικής υγιεινής αποτελεί πρόκληση εξαιτίας των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών (αισθητηριακά προβλήματα, δυσκολία στην επικοινωνία κλπ.) που παρου- σιάζουν τα άτομα με ΔΦΑ, της περιορισμένης πρόσβασης σε υπηρεσίες οδοντιατρικής φροντίδας και της δυσκο- λίας εύρεσης κατάλληλα εκπαιδευμένων οδοντιάτρων. Ο ρόλος των φροντιστών/γονέων είναι καθοριστικός για την εφαρμογή αποτελεσματικής στοματικής υγιεινής και των οδοντιάτρων για την καθοδήγηση τους στην σωστή προληπτική και θεραπευτική φροντίδα σύμφωνα με τις ανάγκες του κάθε ατόμου, σε συνεργασία με άλλους επαγ- γελματίες υγείας.